بهگزارش قدس آنلاین، بهدنبال حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا به تهران، مسئولان سازمان بورس اقدام به بستن بورس تهران کردند و دادوستدهای بازار سرمایه متوقف شده است.
با ادامه تجاوزات دشمن و پیرو اعلام تعطیلی عمومی هفت روزه از سوی هیئت وزیران، سازمان بورس و اوراق بهادار تأکید کرد که معاملات سهام، تا انتهای هفته جاری و همچنین روز شنبه ۱۶ اسفندماه متوقف خواهند بود.بستن بازار بورس در حالی رخ داد که ما پیش از این و در دوران جنگ ۱۲ روزه هم شاهد بستن بازار بودیم، اما نتیجه آن پس از باز شدن، افزایش قابل توجه فشار فروش و قرمز شدنهای پیاپی تابلو بورس بود. در همان زمان برخی تحلیلگران مخالف بستن بورس بودند و این اتفاق را عاملی در مسیر افزایش فروش به محض بازگشایی میدانستند و برخی دیگر هم این اقدام را یک مسئله رایج در تمامی کشورهای دنیا برای جلوگیری از ایجاد بحران در بازار تفسیر میکردند. اما شاید مهمترین پرسش سهامداران این باشد که بستن بورس در شرایط فعلی به نفع آنان است یا به ضرر و اینکه بازار چند روز باید در شرایط فعلی بسته باشد؟
در این گزارش سعی شده با گفتوگوی کارشناسی به این پرسشها پاسخ داده شود و به این نکته بپردازیم که در دوران بسته بودن بورس، سیاستگذار چه راهکارهایی را برای بازار تدوین کند که با صفهای فروش گسترده مواجه نشویم؟
بورس بیشتر از یک هفته نباید بسته بماند
محمدرضا فلفلانی، تحلیلگر بازار بورس در گفتوگو با خبرنگار قدس ابراز کرد: بستن بورس در شرایط جنگی باتوجه به اینکه بستر قانونی آن هم فراهم است یک اقدام قانونی محسوب میشود. در کشورهای مختلف دنیا در شرایط جنگ ابزارهای متنوعی برای مدیریت انتظارات در بازار سرمایه تدارک دیده میشود از همین رو بهنظر میرسد در شرایط فعلی بستن بورس اقدام درستی بوده است.
وی شیوه و مدت زمان بستن بازار، اقدامات سازمان بورس و نیز اقدامات اقتصادی که بدنه دولت در زمان بستن بازار انجام میدهد را بسیار مهم برشمرد و خاطرنشان کرد: اثربخش بودن اقدام دولت در بستن بازار بورس منوط به این است که جنس اقدامات اقتصادی سیاستگذار در شرایط جنگی تفاوت داشته باشد و انتظاراتی که برای مردم ایجاد میشود را به نحو درستی پاسخ دهد.
این تحلیلگر بازار بورس روشن و شفاف بودن مدت زمان بسته بودن بورس را مهم دانست و تصریح کرد: باتوجه به اینکه جنگ ۱۲ روزه را پشت سر گذاشتیم اگر سرمایهگذاران دوباره تجربه کنند که بازار سرمایه به مدت طولانی بسته خواهد بود، فشار فروشی که در آینده به بازار وارد میشود، غیرقابل کنترل خواهد بود.
فلفلانی توصیه کرد بستن بازار در شرایط فعلی اقدام صحیحی است، اما باید مدت زمان آن محدود باشد و در این زمان سازمان بورس از شرکتها بخواهد گزارشهایی را مبنی بر تحلیل وضعیت باتوجه به شرایط جدید شرکتها و با درنظر گرفتن ریسک جنگ ارائه دهند و در کنار آن ابزارهای مالی جدید هم به کمک بیاید. با در نظر گرفتن تمامی این موارد بسته بودن بازار بیش از یک هفته به صلاح نیست.
طراحی ابزارهای مالی جدید مختص دوران جنگ
وی با تأکید بر اینکه این نکته بسیار حائز اهمیت است که در زمان بستنه بودن بازار، دولت چه اقداماتی باید انجام دهد که بازار فارغ از اتمام جنگ و یا ادامه آن، آماده باز شدن باشد، گفت: یکی از مهمترین مواردی که دولت میتواند در این مدت تا زمان بازگشایی بازار انجام دهد، طراحی ابزارهای مالی جدید مختص دوران جنگ است تا به نوعی بیمه عملیاتی برای خرید و فروش باشد. این ابزارها در دنیا نیز وجود دارند و قابل الگوگیری هم هستند، البته در کشور ما نیز در فضای اختیار معاملات (بازار آپشن) به آن پرداخته شده، اما در زمان جنگ نیازمند ابزار جدید و بیمه عملیاتی برای سهامداران هستیم که اگر ایجاد شود باز کردن بازار در زمان جنگ نیز معقول خواهد بود.
این کارشناس بازار بورس ضمن اینکه بستن بازار را توجیهپذیر دانست، بر ایجاد ابزارهای جدید برای آمادگی بهمنظور بازگشایی بازار تأکید و خاطرنشان کرد: سرمایه سهامداران هیچگاه نباید حتی در زمان جنگ برای مدت طولانی قفل شود. بازاری که بسته شده بالاخره روزی باز میشود و چنانچه مدت بسته شدن طولانی باشد همین طولانی بودن موجب میشود زمان بازگشایی فشار فروش بهقدری بالا باشد که قانونگذار و سازمان بورس نتوانند بازار بورس را مدیریت کنند.
اقدامهای ضروری در طول تعطیلی بازار
فلفلانی اضافه کرد: البته امیدوارم از پایان جنگ ۱۲ روزه به این سو مسئولان سازمان بورس اقداماتی طی چند ماه اخیر انجام داده و برای شرایط جنگی چارهاندیشی کرده باشند و نیاز نباشد تازه نخبگان مالی و مسئولان بخواهند ابزار جدید طراحی کنند. هرچند بعید است چارهاندیشی شده باشد و این نگاه منفعلانه سازمان بورس همانگونه که در سالهای ۹۷، ۹۹ و ۱۴۰۴ به سرمایهگذاران آسیب وارد کرد، هم اینک هم آسیب وارد خواهد کرد.
وی توجه به بیمه روانی در کنار بیمه عملیاتی را یکی دیگر از ابزارهایی دانست که سازمان بورس باید مد نظر قرار دهد و اظهار کرد: علاوه بر بیمه عملیاتی، بیمه روانی هم که در اقتصاد روایی وجود دارد باید در دستور کار مسئولان قرار گیرد.
بهعقیده این کارشناس بازار بورس؛ چنانچه سهامدارانی وجود داشته باشند که ریسک حضور در بازار بورس حتی در شرایط جنگی و حتی زمانی که داراییشان نصف شود را پذیرفته باشند؛ اینکه بازار باز باشد و بتوانند نیمی از دارایی را برداشت کنند مشکلی نخواهد داشت، اما باتوجه به اینکه بازار قفل شده اگر این قفل شدن بهصورت طولانی ادامه یابد این انتظار سهامدار در سطح خواسته باقی نخواهد ماند، بلکه برای او تبدیل به بحران میشود. به عبارتی دیگر شاید اگر سهامدار بداند که امروز میتواند سهام خود را به نصف قیمت بفروشد و به پول خود دست یابد (اگر بازار باز باشد) از این کار صرف نظر و اندکی صبر میکند، اما چنانچه بازار به مدت طولانی بسته شود سهامدار به نقطه بحرانی میرسد و حاضر است به هر نحوی از بازار خارج شود و این، آن بحرانی است که در صورت رخ دادن، سازمان بورس و دولت قادر به کنترل آن نخواهند بود. بنابراین مدیریت انتظارات و بیمه روانی باید در کنار بیمه عملیاتی برای سرمایهگذاران با استفاده از تکنیکهایی که در حوزه اقتصادی روایی و رفتاری وجود دارد، انجام شود.
ضرورت ورود به بازارهای موازی در زمان بسته بودن بورس
فلفلانی در بخش دیگری از سخنان خود به بازارهای موازی و تصمیم سیاستگذار در این خصوص اشاره کرد و ضمن مهم خواندن نحوه مدیریت این بازارها در روزهای بسته بودن بازار، گفت: آنچه در بازارهای موازی در این شرایط خواهد گذشت بر تصمیم سهامداران پس از بازگشایی بازار اثرگذار است. به بیان دیگر سهامداران، بازارهای موازی مثل طلا، ارز، مسکن و خودرو را دنبال میکنند و اتفاقهایی که در این بازارها رخ میدهد روی تصمیمی که میخواهند بگیرند (اینکه بمانند یا بفروشند) بهشدت مؤثر است.
وی اضافه کرد: درصورتی بسته بودن بازار بورس اثربخش خواهد بود که دولت بتواند نقش مؤثر و منطقی در بازارهای موازی ایفا کند.
این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: عموماً در شرایط غیرجنگی از دولت میخواهیم که در بازارها دخالت نکند و این دخالت را در شرایط عادی درست نمیدانیم، اما در شرایط جنگی انتظار داریم دولت فعالانه اقداماتی در راستای ایجاد ثبات در بازارها با استفاده از ابزارهایی نظیر نرخ سود بانکی و... انجام دهد.
فلفلانی بار دیگر با تأکید بر اینکه امید است بازار هرچه زودتر بازگشایی شود، عنوان کرد: ما باید شاهد حمایت صندوقها از ۵۰ شرکت بزرگ بورسی باشیم. اگر این اقدامها همزمان با هم انجام شود احتمال میدهم بازگشایی بازار تبدیل به بحران نمیشود، اما چنانچه هر کدام از این موارد پیاده نشود، بازار هر زمانی هم که بازگشایی شود با بحران مواجه میشویم و نتیجه آن اضافه شدن تعداد زیادی مالباخته به فضای اقتصادی کشور خواهد بود، مگر اینکه بیمه عملیاتی و در ادامه آن بیمه روانی تحقق یابد و همزمان با این دو، تثبیت در یک سطح معقول در دیگر بازارها را داشته باشیم و هنگام بازگشایی، حمایت از ۵۰ شرکت بزرگ بورسی را ببینیم. در این صورت ریسک وقوع بحران در زمان بازگشایی به نحوی مدیریت میشود.
صندوقهای درآمد ثابت نباید بسته شوند
وی بیان کرد: البته نکته منفی که در حال حاضر رخ داده و موجب تعجب شده این است که صندوقهای درآمد ثابت هم بسته شدهاند و این درحالی که صندوقهای درآمد ثابت که مانند سپردههای بانکی هستند نباید در این شرایط بسته میشد؛ این بسته شدن موجب میشود هنگام بازگشایی با یک فشار فروش بالا و فرار سرمایه از صندوقها مواجه شویم که مطلوب نیست. جالب است در دوران جنگ ۱۲ روزه تجربه آن را داشتیم و مسئولان آن دوران به این نتیجه رسیدند که پس از دو سه روز صندوقها را باز کنند. به همین دلیل معتقدم چون این تجربه وجود داشت باید حداقل دو صندوق درآمد ثابت و صندوقهای طلا بسته نمیشدند.
این کارشناس بازار سرمایه ضمن عجیب خواندن این اقدام سازمان بورس، گفت: این اقدام نشان میدهد اساساً سازوکاری نداریم که از گذشته درس بگیریم و از آن درس آزموده بسازیم و به آن عمل کنیم.
بهعقیده فلفلانی؛ در شرایط جدید که سطح تنشها بیشتر و افق مبهمتر است، میطلبد مسئولان مسئولانهتر رفتار کنند و در این مدت ابزارهایی که به آنان اشاره شد را مورد توجه قرار دهند. از طرفی بسته بودن بیش از یک هفته بازار به ضرر سهامداران و سیاستگذاران است، چراکه مالباختگان جدید در لباس معترضان جدید ظاهر میشوند.
وی اضافه کرد: اگر شرایط جنگ تشدید شود خود شرکتها هم دچار چالشها و بحرانهایی خواهند شد که این مسئله در گزارشهای فروششان اثرگذار خواهد بود و چنانچه نتوانیم به درستی مدیریت کنیم و بازار را زمانی باز کنیم که گزارشهای شرکتها هم منتشر شود آنگاه با موج جدید تقویت فروش مواجه میشویم و آنجا شاهد همافزایی بحرانها خواهیم بود.
این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: اقداماتی که پیشنهاد شد اقدامات خیلی سخت و پیچیدهای نیست و نمونههای آن در دنیا وجود دارد، بنابراین چنانچه رویه تصویب و بهکارگیری آنان سهلتر شود، با بحران به آن نحو که اشاره شد مواجه نمیشویم، هرچند تجربه نشان میدهد دوستان از همان ابزارهایی که از گذشته وجود داشتهاند نظیر اختیار معامله و اوراق فروش تبعی استفاده خواهند کرد که تا حد محدودی دوای درد خواهند بود.
نظر شما